Buren Vertellen met Alice Roegholt

Alice Roegholt, aanstichter en directeur van museum het Schip, de parel van architect Michiel de Klerk, leidde enkele jaren geleden in de plenzende regen een gezelschap Russische gasten rond het iconische gebouw in de Spaardammerbuurt. Eén van hen kijkt omhoog en roept uit Van Loghem!  Van Loghem denkt Alice, wie is Van Loghem. Snel komt ze erachter dat het een Haarlemse architect is verwant is aan de Amsterdamse School. Alice neemt ons in deze aflevering van Buren Vertellen mee naar honderd jaar geleden, naar Rusland. Want van Loghem bouwde niet alleen in Nederland, en vooral Haarlem, maar net als veel idealistische geestverwanten in de jaren twintig vertrok hij naar Rusland om het land na de revolutie te helpen opbouwen. En nog wel diep in Siberië in een heel nieuwe stad die gebouwd werd voor de kolenwinning. Alice kreeg een uitnodiging van een comité uit dit Keremovo om een tentoonstelling te maken over deze Johannes van Loghem. Ze reisde erheen, 3500 kilometer voorbij Moskou, en ontdekte dat de arbeidershuizen van Van Loghem er inderdaad nog stonden, en daar herkende zij op haar beurt in de “ladderkozijnen”, de kozijnen met een veel horizontale roeden, het handschrift van de Amsterdamse School-architecten. Net als bij haar Russische bezoekster viel bij Alice een puzzelstukje op zijn plaats.

Zij toonde ons de beelden van de staat van de woningen nu. Van Loghem had typische rijtjeswoningen gebouwen, wel met elementen overgenomen uit de lokale bouw, maar sloot niet aan bij de lokale bouwtradities. Rijtjeswoningen waren en zijn ongebruikelijk. Dat leidde ertoe dat de woningen niet erg gewild waren en dat met name de sociaal zwakkeren er hun onderdak vinden. En door goedkope aanbouwen soms de hele gevel van Van Loghem aan het zicht onttrekken. Gezichtsbepalend in het wijkje is de school. Die zou opgeknapt moeten worden, maar Alice zakt de moed geregeld in de schoenen bij de enorm stroperige bureaucratie in Rusland. Niemand durft een beslissing te nemen. Van de revolutionaire geest van honderd jaar geleden, zo oud is Keremovo dit jaar, is niets meer over. Maar de stad die is uitgegroeid tot 450.000 inwoners is trots op zijn oudste gebouwen en wil ze weer herstellen in oorspronkelijke staat.

Om Van Loghem goed in zijn tijd te plaatsen raadt Alice het boek Vermoorde Droom aan van Hans Olink aan. Hij spitte de geschiedenis van deze Ruslandgangers uit. Van Loghem vertrok vrij snel weer, maar van de Nederlanders die bleven zijn velen in de kampen van Stalin opgekomen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>